زغالسنگ در انگلستان: پایان یک عصر و واقعیتهای انرژی بریتانیا در 2026
اگر امروز به انرژی بریتانیا نگاه میکنی، باید بدانی با یک واقعیت قطعی روبهرو هستی: زغالسنگ دیگر نقشی در تولید برق این کشور ندارد. نه بهعنوان هدف، نه برنامه، بلکه بهعنوان یک واقعیت اجرایی از ۱ اکتبر ۲۰۲۴.
در سال 2026، کشوری که موتور انقلاب صنعتی را با زغالسنگ روشن کرد، صفحه را ورق زده است. حالا وقت آن است که ببینی این پایان چگونه رقم خورد و انرژی بریتانیا واقعاً روی چه چیزی ایستاده است.
درِ ورود: یک حقیقت غیرمنتظره
بریتانیا نخستین کشور صنعتی جهان بود. نخستین نیروگاه زغالسنگی جهان در سال ۱۸۸۲ در لندن روشن شد. و حالا، بیش از ۱۴۰ سال بعد، بریتانیا اولین کشور G7 است که تولید برق با زغالسنگ را به صفر رسانده.
زغالسنگ چگونه بریتانیا را ساخت؟
از قرن هجدهم تا اوایل قرن بیستم، زغالسنگ قلب تپنده اقتصاد بریتانیا بود. موتورهای بخار، کارخانههای نساجی، راهآهنها و حتی گرمایش خانهها به آن وابسته بودند. در اوج خود، صنعت زغالسنگ بیش از ۱ میلیون شغل ایجاد کرد.
اما همان منبعی که بریتانیا را صنعتی کرد، بهتدریج به بزرگترین مانع آن در مسیر اقلیم و سلامت عمومی تبدیل شد.
لحظه شکست: تعطیلی آخرین نیروگاه زغالسنگ
در نیمهشب ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۴، نیروگاه Ratcliffe-on-Soar در ناتینگهامشایر خاموش شد. ظرفیت آن ۲ گیگاوات بود؛ برق کافی برای حدود ۲ میلیون خانه. با خاموش شدن آن، برای نخستین بار از سال ۱۸۸۲، هیچ کیلوواتساعتی از برق بریتانیا با زغالسنگ تولید نشد.
سال 2025 نخستین سال کامل بدون زغالسنگ در شبکه برق بریتانیا بود و این وضعیت در 2026 نیز ادامه دارد.
اما صبر کنید… زغالسنگ کاملاً ناپدید نشده
اینجا همان «شکاف» است. مردم فکر میکنند زغالسنگ مرده. اما حقیقت پیچیدهتر است.
- تولید برق: صفر درصد از ۱ اکتبر ۲۰۲۴
- استخراج زغالسنگ: عملاً متوقف؛ هیچ معدن عمیق فعالی در 2026 وجود ندارد
- صنعت فولاد: هنوز به زغالسنگ ککشو وارداتی وابسته است
پروژه معدن Woodhouse Colliery در کامبریا که قرار بود نخستین معدن جدید پس از ۳۰ سال باشد، در سپتامبر ۲۰۲۴ توسط دادگاه عالی لغو شد. دولت بریتانیا در ۲۰۲۵ اعلام کرد که صدور مجوزهای جدید استخراج زغالسنگ را ممنوع خواهد کرد.
ترکیب انرژی بریتانیا در 2026: واقعیت عددی
بر اساس آمار رسمی دولت و اپراتور شبکه:
- انرژیهای تجدیدپذیر: حدود ۴۴٪ برق در سال 2025
- باد: بزرگترین منبع برق بریتانیا (~۳۰٪)
- گاز طبیعی: حدود ۲۷٪ (سوخت انتقالی)
- هستهای: حدود ۱۲٪
- زغالسنگ: ۰٪
در ۱ آوریل ۲۰۲۵، برای ۳۰ دقیقه، ۹۷.۷٪ برق بریتانیا بدون کربن تولید شد. هدف بعدی؟ شبکه برق کاملاً پاک تا سال 2030.
هزینه واقعی زغالسنگ: چیزی که قبلاً گفته نمیشد
طی ۱۴۰ سال، بریتانیا حدود ۴.۶ میلیارد تن زغالسنگ سوزاند و بیش از ۱۰ میلیارد تن CO₂ منتشر کرد. هزینههای درمان بیماریهای تنفسی، تخریب محیطزیست و یارانههای پنهان، زغالسنگ را به یکی از گرانترین انرژیها تبدیل کرد؛ حتی وقتی «ارزان» به نظر میرسید.
بازگشت به آغاز، با نگاهی تازه
ابتدای مقاله پرسیدیم: آیا زمان زغالسنگ تمام شده؟ حالا پاسخ روشنتر است.
زغالسنگ دیگر آینده بریتانیا نیست. اما درک داستان آن، کلید فهم سیاست انرژی، صنعت فولاد و حتی امنیت انرژی این کشور است. بریتانیا با کنار گذاشتن زغالسنگ، گذشتهاش را انکار نکرد؛ از آن عبور کرد.
و شاید سؤال واقعی این نباشد که «زغالسنگ چه شد؟» بلکه این باشد: کدام کشور بعدی جرأت میکند همین مسیر را برود؟