Brexit’in İngiltere Ekonomisine Gerçek Etkisi: 2026’da Tablo Ne Söylüyor?
İtiraf edeyim: Brexit’i kapatılmış bir dosya sanmıştım. Yanılmışım. Etkisi bağırmadı; sızdı. Ücretlere, yatırımlara, raf etiketlerine. 2026’ya gelindiğinde tablo sessizce ama kalıcı biçimde değişmişti.
Bu yazıda hislerle değil, rakamlarla konuşacağım. Manşetlerin ötesine geçip gerçek maliyeti nerede ödediğimizi göstermek için şimdi verilerin içine girelim.
Brexit Tam Olarak Neydi – Ve Bugün Ne Anlama Geliyor?
Brexit, “Britain” ve “exit” kelimelerinin birleşiminden doğan bir kısaltma. Ancak 23 Haziran 2016’daki referandumdan sonra bu kelime, basit bir çıkıştan çok daha fazlasını ifade etmeye başladı.
Birleşik Krallık, 1 Şubat 2020 tarihinde Avrupa Birliği’nden resmen ayrıldı. Geçiş dönemi ise 31 Aralık 2020’de sona erdi. 1 Ocak 2021’den itibaren İngiltere, AB Tek Pazarı ve Gümrük Birliği’nin dışında kaldı. 2026 itibarıyla bu kararın sonuçları artık varsayım değil; ölçülebilir bir gerçek.
Okuyucunun Sandığı Şey
Yaygın kanaat şu: “Brexit zor oldu ama İngiltere artık uyum sağladı.”
Gerçek ise daha karmaşık. Uyum sağlandı, evet. Ancak daha düşük bir dengeye. 2025 sonunda yayımlanan akademik ve resmi analizler, İngiltere ekonomisinin Brexit olmasaydı olacağı seviyenin belirgin biçimde altında kaldığını gösteriyor.
2026 Verileri Ne Diyor? (Somut Rakamlarla)
2025 sonunda yayımlanan kapsamlı çalışmaların ortak noktası şu:
- GSYH kişi başına düşen gelir, Brexit olmasaydı olacağı seviyenin yaklaşık %6–8 altında.
- Özel sektör yatırımları yaklaşık %12–18 daha düşük.
- İstihdam seviyesi uzun vadede %3–4 daha aşağıda.
- Verimlilik artışı neredeyse bir on yıl boyunca yavaşladı.
Bu düşüşler bir anda yaşanmadı. 2017–2018’de etkiler sınırlıydı. Asıl fark, belirsizlik uzadıkça ve ticaret sürtünmeleri kalıcılaştıkça ortaya çıktı.
Neden Böyle Oldu? Görünmeyen Mekanizma
Brexit’in asıl maliyeti gümrük vergilerinden çok gümrük dışı engellerden geldi. Belgeler, sertifikalar, sınır kontrolleri ve farklı regülasyonlar…
Örneğin 2024–2025 döneminde:
- AB’ye yapılan tarım-gıda ihracatı, Brexit öncesine kıyasla yaklaşık %20’den fazla düşük seyretti.
- Birçok küçük ve orta ölçekli firma, AB pazarından tamamen çekildi çünkü ek maliyetler kârlılığı bitirdi.
- Lojistikte sınır gecikmeleri, özellikle taze gıda ve otomotiv yan sanayisini vurdu.
“Ama Yeni Ticaret Anlaşmaları Yapıldı” Argümanı
Bu cümle doğru. Ancak eksik.
İngiltere, 2021–2025 arasında Japonya, Avustralya, CPTPP ülkeleri ve Hindistan ile yeni anlaşmalar yaptı. Fakat resmi etki analizleri şunu söylüyor: Bu anlaşmaların toplam GSYH katkısı uzun vadede %1’in altında.
Buna karşılık AB ile ticaretteki düşüş çok daha büyük ve kalıcı. Coğrafya hâlâ ekonomi demek.
2025’te AB ile “Yumuşama” Hamlesi
2025 Mayıs ayında İngiltere ve AB arasında imzalanan yeni düzenlemeler, özellikle gıda ve bitki sağlığı (SPS) alanında bazı kontrolleri azalttı.
Bu anlaşmanın 2040’a kadar ekonomiye yaklaşık £9 milyar katkı yapması bekleniyor. Bu olumlu bir adım. Ama dikkat edin: Bu, Brexit’in yarattığı boşluğun sadece küçük bir kısmını kapatıyor.
Yatırımlar ve Şirket Kararları
2024–2025 döneminde İngiltere’ye gelen doğrudan yabancı yatırım projelerinin sayısı bir önceki yıla göre yaklaşık %12 azaldı.
Londra hâlâ güçlü bir finans merkezi. Ancak birçok uluslararası şirket, AB erişimi için Dublin, Amsterdam veya Paris’i ikinci merkez olarak seçiyor. Bu da yüksek katma değerli işlerin bir kısmının ülke dışına kayması anlamına geliyor.
İşgücü ve Göç: Sessiz Değişim
AB’den gelen serbest dolaşım sona erdi. Sonuç?
- Sağlık, bakım ve konaklama sektörlerinde kalıcı işgücü açığı
- Ücretlerin bazı sektörlerde artması, ama bunun enflasyonu beslemesi
- Verimlilik artışının sınırlı kalması
Brexit 2026’da Ne Anlama Geliyor?
Brexit artık bir “şok” değil. Bir zemin.
İngiltere ekonomisi çalışıyor, büyüyor, ticaret yapıyor. Ancak daha az yatırım çekerek, daha düşük verimlilikle ve daha pahalı ticaretle.
Asıl fark şu: Bu maliyetler tek tek hissedilmiyor. Ama birleştiğinde, ülkenin uzun vadeli refah patikasını aşağı çekiyor.
Başa Dönelim
Yazının başında bir varsayımı sorguladık: “Brexit bitti.”
Hayır. Brexit bir olay değil, bir durum. 2026 itibarıyla İngiltere bu durumla yaşamayı öğrendi. Ama bu, bedelin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Asıl soru artık şu: İngiltere bu yeni zemini kabullenip onunla mı devam edecek, yoksa AB ile ilişkiyi daha derin ve stratejik biçimde yeniden mi tanımlayacak?
